Pracownicy Zakladu












 

GALERIA

ARCHIWUM

   
Klimat Krakowa  

ZRÓZNICOWANIE PRZESTRZENNE

Urozmaicona rzeźba, pokrycie i użytkowanie terenu, zabudowa mieszkaniowa
i przemysłowa, powierzchnie naturalne i sztuczne sprawiają, że na obszarze miasta istnieje mozaika mezo i mikroklimatów. Próbą przestrzennego przedstawienia wybranych cech klimatu Krakowa są mapy wykonane przy użyciu narzędzi GIS oraz numerycznego modelu terenu, a także zdjęć satelitarnych i danych meteorologicznych ze stacji naziemnych rozmieszczonych w kilku punktach na terenie miasta. Wszystkie mapy wykonano w Państwowym Układzie Współrzędnych Geodezyjnych 1992 opartym na odwzorowaniu Gaussa-Krugera i elipsoidzie WGS-84 z południkiem środkowym 19°.
Mapa I "Temperatury radiacyjnej powierzchni Krakowa" powstała w wyniku interpretacji wielospektralnego zdjęcia satelitarnego wykonanego 6 lipca 2001 roku
o godz. 11.57 przez radiometr satelity Terra Aster (Advanced Spaceborne Thermal Emission and Reflection Radiometer). Na mapie każdemu pikselowi reprezentującemu powierzchnię 8100 m2 (90 m x 90 m) odpowiada konkretna wartość temperatury radiacyjnej wyrażona w °C. Wyróżniony kolorem białym niewielki obszar położony
w prawym dolnym rogu mapy jest miejscem, które znalazło się poza polem widzenia radiometru ASTER. Po prawej stronie u dołu mapy można też zauważyć wyraźne obszary o stosunkowo niskich temperaturach (<24,0°C). Są to zakłócenia obrazu temperatury radiacyjnej powierzchni Ziemi spowodowane pojawieniem się w tym miejscu pojedynczych chmur Cumulus. Na mapie widoczne jest duże zróżnicowanie przestrzenne temperatury radiacyjnej powierzchni Krakowa. Różnica między najcieplejszą a najchłodniejszą powierzchnią miasta wyniosła 44,8°C, a średnia obszarowa - 31,2°C. Duże kontrasty termiczne na stosunkowo małym obszarze
(31,7 km x 18,9 km) wynikają przede wszystkim z różnorodności typów użytkowania
i rodzaju pokrycia terenu. Na terenie Krakowa zaznaczają się dwa obszary
o podwyższonej temperaturze (miejska wyspa ciepła) obejmujące zwartą zabudowę
w centrum miasta (średnio 41,1°C) oraz zabudowę przemysłową w Nowej Hucie (teren kombinatu metalurgicznego - 63,5°C) oddzielonej od reszty miasta wyraźnie chłodniejszym pasem zieleni. Na tle cieplejszego obszaru starego miasta wyróżniają się chłodniejsze Planty (34,3°C). Niższa temperatura niż w śródmieściu kształtuje się na osiedlach mieszkaniowych i w zabudowie rozproszonej (33,5°C). Najchłodniejszymi obszarami są powierzchnie zbiorników wodnych oraz Wisły i jej dopływów (20,7°C),
a także duże kompleksy zieleni (27,0°C): Las Wolski, Lasy Tynieckie, Uroczysko Skotniki, Park Leśny Witkowice, Las Borkowski, Lasek Mogilski, Lasek Łęgowski,
a także tereny parków miejskich, ogródków działkowych i cmentarzy (31,6°C). Obszary leżące poza granicami Krakowa, które cechują się temperaturami wyższymi od otoczenia (wyspami ciepła), są tereny miejskie Skawiny (średnio 35,6°C) i Wieliczki (34,8°C).
Mapa IV przedstawia warunki klimatyczno-bonitacyjne Krakowa. Łatwo zauważyć, że przeważająca część miasta położona jest na terenach niekorzystnych, w dnie doliny Wisły i jej dopływów. Panują tu często przygruntowe inwersje temperatury i mgły radiacyjne sprzyjające koncentracji zanieczyszczeń. Korzystne warunki mezoklimatyczne występują na zboczach i wzniesieniach powyżej 20 m nad dno doliny. Tereny te rzadko bywają w zasięgu mgieł radiacyjnych, charakteryzują się większym nasłonecznieniem, lepszą wentylacją i korzystniejszym stanem aerosanitarnym. Bardzo korzystne warunki klimatyczno-bonitacyjne panują tylko na południowych zboczach skłonu Wyżyny Małopolskiej, Wysoczyzny Krakowskiej
i Wielicko-Gdowskiej, Pogórza Wielickiego oraz w regionie izolowanych Zrębów Bramy Krakowskiej i Garbu Tenczyńskiego. Tereny te charakteryzują się optymalnymi warunkami termicznymi i wilgotnościowymi, dobrym przewietrzaniem i dużym nasłonecznieniem. Rozkład wiatru inny jest w centrum Krakowa niż na peryferiach.
W mieście często panują cisze, przeważają wiatry zachodnie i wschodnie, zgodne
z kierunkiem osi doliny Wisły. W Balicach wiatr najczęściej wieje z południowego-zachodu, zachodu i północnego-wschodu. Na obszarze Krakowa duży udział stanowią tereny o powierzchni czynnej silnie przekształconej przez człowieka, tworzącej odmienne od naturalnych warunki mikroklimatyczne. Mikroklimat terenów mieszkaniowych kształtowany jest przez powierzchnie sztuczne o zmienionej przepuszczalności podłoża, przewodnictwie cieplnym, zdolności odbijania, współczynniku szorstkości itp., czego efektem jest podwyższenie temperatury
i zmniejszenie wilgotności względnej powietrza. Mikroklimat terenów przemysłowych charakteryzuje się zwiększoną zawartością zanieczyszczeń i dużą ilością sztucznego ciepła pochodzącego z procesów spalania w fabrykach i ciepłowniach.

Autor: Dorota Matuszko, Jakub Wojkowski Opracowanie: Dorota Matuszko

 

 
 
Uniwersytet Jagielloński
Wszelkie prawa zastrzeżone. © 2003-2004  Zakład Klimatologii
Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Uniwersytet Jagielloński
Autor strony: Andrzej Kotarba; Webmaster: Agnieszka Wypych